‘Strategie’
De aanleiding was simpel én herkenbaar. Joyce van der Vlies, manager van de concernstrategen, wilde met haar team stilstaan bij de kern van hun werk. ‘Strategisch’ is een woord dat iedereen gebruikt, maar wat doe je dan precies op een gewone werkdag, in een grote en drukke organisatie?
Verschillende rollen van een strateeg
De eerste les: een strateeg kan verschillende rollen innemen. Soms bewaak je de koers, soms verbind je afdelingen of onderwerpen. Dat schakelen is noodzakelijk. In een grote gemeente werken beleidsafdelingen soms langs elkaar heen. De strateeg helpt het overzicht te bewaren en verbanden te leggen.
De deelnemers reflecteerden op de acht rollen op de Rollenkaart die De Argumentenfabriek maakte: wanneer kies je de ene rol, wanneer de andere? Eén deelnemer maakte al dankbaar gebruik van de kaart in haar ontwikkelgesprek. Zo zijn onze handige denkkaders op verschillende niveaus bruikbaar.
Onderscheid maken in doelen en acties
Met behulp van de Doelenladder keken de strategen opnieuw naar de Begroting 2026 van de gemeente Rotterdam, met de vraag hoe ze doelen concreter kunnen formuleren en beter kunnen ordenen.
Gemeenten starten vaak met beleid vanuit een probleem in de samenleving of een vraag uit de gemeenteraad. Het risico is dat ambtenaren snel in oplossingen en acties schieten zonder eerst de huidige situatie te analyseren en doelen te stellen. De strateeg is alert op deze valkuil en bewaakt dat de gemeente focus houdt op de doelen: wat willen we eigenlijk bereiken voor onze inwoners, en dragen de voorgestelde of lopende acties hier écht aan bij?
Dat blijft een puzzel voor een gemeente die bekendstaat om haar daadkracht. Zoals een deelnemer het zei: Rotterdam staat bekend om ‘geen woorden, maar daden’. Daar zijn we als gemeente trots op. Tegelijkertijd is het waardevol om bewust tijd te nemen voor analyse en reflectie: niet alleen doen, maar ook denken. „Tijdens je studie leer je dat natuurlijk al,” gaf gemeentestrateeg Tommie Perenboom aan, „maar deze leergang zet je echt aan om hier bewust tijd voor te maken.”
Rotterdam in 2040
De strategen deden ook een oefening die in het dagelijks werk weinig voorkomt: dromen. Hoe ziet Rotterdam eruit in 2040? Hoe wonen en leven Rotterdammers dan? Door los te komen van bestaande plannen of beleidslijnen ontstaan nieuwe perspectieven. Die manier van denken hielp ook bij het kritisch beschouwen van bestaande plannen van de gemeente. Twee belangrijke lessen: zet niet de overheid centraal als actor en formuleer een beperkt aantal ambitieuze en betekenisvolle langetermijndoelen.
Samen leren
Aan het einde van de dag gaf gemeentestrateeg Renate Veerkamp aan hoe waardevol het is om samen te leren met collega’s. „Door met collega’s van andere organisatieonderdelen aan tafel te zitten, krijg je meer inzicht in elkaars manier van denken. Dat helpt in toekomstige samenwerking.”
„Het was fijn dat we de hele dag met een groep aan één praktijkcasus werkten,” zei gemeentestrateeg Daan Emmerzaal. „Met je groep ga je er echt diep op in, zo krijg je de verschillende denkgereedschappen ook echt in de vingers.”
