21 januari 2026

Door Fanny Bon

Stappenplan hoogblootgestelde gebieden scheelt veel zoekwerk

Duurzaamheid Energie en klimaat

Schone lucht, wie wil dat nou niet? Veel Nederlandse gemeenten tekenden het Schone Lucht Akkoord. Wij brachten de beleidsinstrumenten overzichtelijk in kaart, zodat elke gemeente – groot of klein – ermee aan de slag kan. Sander Peters (Wijk bij Duurstede) en Marieke Dijkema (GGD) hielpen mee. ‘Het is een soort richtingwijzer die je laat beginnen waar het probleem het grootst is.’

Schone lucht: waar te beginnen? 

Sinds 2020 tekende een groot deel van de Nederlandse gemeenten het Schone Lucht Akkoord. Zij spraken af om de luchtkwaliteit in Nederland te verbeteren. Maar wat betekent dat voor de ambtenaar die hiermee aan de slag moet? 

Kleinere gemeenten beschikken vaak over andere, beperktere middelen dan grotere gemeenten. Daarom zoeken zij regelmatig samenwerking om inzicht te krijgen in de data over vervuiling en effectieve beleidsinstrumenten voor luchtkwaliteit. Om dat proces te ondersteunen en kennis beter te delen, vroeg het Schone Lucht Akkoord ons om overzicht te scheppen. 

Er is namelijk geen gebrek aan kennis of data over luchtvervuiling of beleidsinstrumenten voor schone lucht. Eerder het tegenovergestelde: de informatie is versnipperd en lastig te vinden.

Hierom ontwikkelden wij, samen met partners uit het Schone Lucht Akkoord en experts, op basis van de fabriekseigen denksessies een helder en toepasbaar stappenplan. Hiermee zien ambtenaren in één oogopslag waar zij kunnen beginnen. Een praktische tool, met voorbeelden en handige links.  

Uitdagingen en oplossingen 

Luchtvervuiling kent veel verschillende bronnen en beïnvloedt groepen mensen verschillend: kinderen en mensen met longklachten ervaren veel meer last dan gezonde volwassenen. Gemeenten moeten eerst inzicht krijgen in waar het probleem het grootst is, zowel qua vervuiling als qua invloed op de gezondheid van burgers. 

Het stappenplan helpt hierbij.

  • In stap 1 betekent dit goed zicht krijgen op de belangrijkste bron van luchtvervuiling, zoals mobiliteit of landbouw.
  • In stap 2 kan een gemeente passende maatregelen kiezen. Voorbeelden zijn: het eigen wagenpark verduurzamen via inkoop; burgers informeren over de gezondheidsrisico’s van houtstook; of strengere uitstooteisen in vergunningen opnemen voor nieuwe stallen.  

Samenwerking 

Het stappenplan kwam tot stand in samenwerking met GGD-experts en gemeenteambtenaren die dagelijks met dit onderwerp werken. Zij weten waar het schuurt en waar het vastloopt. Daarom besteedt het stappenplan in stap 3 ook aandacht aan het creëren van draagvlak – van collega, tot bestuurder en burger. Iedereen heeft een rol in het verbeteren van onze luchtkwaliteit. 

Vragen?

Neem contact op met Talitha Koek

talitha@argumentenfabriek.nl
+31 20 412 4001
Meer over Talitha Koek