Vandaag in De Gelderlander
Nederlanders laten zich niet meer zomaar iets wijsmaken door sociale media. Dat bleek vorige week uit onderzoek van het Amerikaanse Pew Research Centre. Van alle ondervraagde nationaliteiten zijn wij het meest sceptisch. Maar liefst 93 procent van de Nederlanders denkt dat sociale media hun gebruikers manipuleren.
Klinkt misschien gek, maar wij zijn blij met deze kritische houding. Het laat zien dat we in Nederland goed doorhebben wat er gebeurt op onze tijdlijnen. Tegelijkertijd gebruiken we meer sociale media dan ooit. We wantrouwen ze, én we gebruiken ze. Dat is vreemd. Als de socials niet deugen, hoe willen we dan wel worden geïnformeerd?
Hierover gaat Het Grote Mediadebat.
Een wereld aan informatie is één klik van ons verwijderd. Dat is een rijkdom. Maar deze overvloed veroorzaakt ook onzekerheid. Klopt het wat je leest? Is de afzender wie zij zegt te zijn? Is het beeld dat we voorgeschoteld krijgen echt of verzonnen? We krijgen steeds meer informatie, maar we kunnen er steeds minder mee. Wij noemen dat ‘de informatieparadox’.
Mensen ervaren de overvloed aan informatie als een ‘informatiejungle’, blijkt uit verkennend onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van Stichting Democratie en Media en De Argumentenfabriek. De wildgroei aan platforms, bronnen, berichten en meningen is onoverzichtelijk. ‘Als ik iets echt moet weten, dan ga ik naar mijn broer toe. Het geeft me meer vertrouwen in de keuzes die ik maak,’ zegt een deelnemer.
Op het interactieplatform van nieuwssite NU.nl, waar we de afgelopen zeven weken met lezers in gesprek waren, schreef iemand:
‘Ik zit nogal links op het politieke spectrum. Dus lees ik linkse artikelen aandachtiger. Dit weet het algoritme en krijg ik nog meer hiervan te lezen. Daardoor krijg je toch automatisch tunnel-visie.’
Ooit bepaalde je op de socials zelf wie je volgde. Nu word je gevoed door de verslavende algoritmes van big tech. Klassieke nieuwsmedia hebben het steeds moeilijker, omdat platforms als Facebook, Insta en TikTok onze aandacht én bijna alle advertentie-inkomsten opslokken.
AI duwt deze ontwikkeling in een stroomversnelling. Teksten, foto’s en video’s zijn in een paar seconden gemaakt. Chatbots vatten het nieuws voor ons samen, zonder dat we weten op basis waarvan. Dat vinden Nederlanders eng. En terecht. Daarom is dit hét moment: nu kunnen we nog samen bepalen hoe ons nieuws er straks uit gaat zien.
Het belang is groot. Een democratie kan niet zonder gesprekken tussen burgers die over betrouwbare informatie beschikken waarmee ze vrij hun eigen mening vormen. Zonder deze gesprekken kunnen we niet samenleven. Welke informatie hebben daarvoor nodig? En welke nieuwsmedia horen daarbij?
Deze vragen kunnen media niet alleen beantwoorden. ‘Ik weet niet precies hoe onze lezers ons ervaren,’ zei de hoofdredacteur van deze krant in de podcastaflevering van Komt een journalist bij de dokter, die dit weekend verschijnt. ‘We hebben veel cijfers, veel data. Maar ontdekken welke emotie daarachter zit, is tijdrovend.’
Daarom willen we het van u horen. Hoe beleeft u het nieuws? Wat mist u? Waar maakt u zich zorgen over, wat kan er beter? Met Het Grote Mediadebat organiseren we vanaf dit najaar meet-ups door het hele land. We strijken ook neer in Nijmegen. Big tech lijkt almachtig, maar wat willen we zelf? Naast alle dreigingen liggen er tal van mogelijkheden. Hierover moeten we met elkaar in gesprek. Voor onszelf en voor onze democratie.
