Forum Energietransitie

‘Een beter gesprek mogelijk maken over de toekomst van energie in Nederland’, dat is het motto van het Forum Energietransitie. In de eerste helft van 2016 dachten vele tientallen deskundigen mee over de energietransitie, in het bijzonder over uiteenlopende manieren om deze transitie te doorlopen (routes). Deze transitieroutes maken duidelijk dat we als Nederland iets te kiezen hebben, ook als we het eens zijn over het doel in 2050 een CO2-arme energievoorziening te realiseren.

 

Scroll verder

Wat is het vraagstuk?

Hoe kunnen we als Nederland toewerken naar een CO2-arme energievoorziening in 2050? Wat zijn hierbij de belangrijkste spelregels? En wat zijn voor verschillende opties de belangrijkste argumenten? Dat zijn de vragen die centraal staan in het Forum Energietransitie. Nederland staat aan de vooravond van een omwenteling in de nationale energiehuishouding van indrukwekkende proporties. Het Energieakkoord heeft een eerste aanzet gegeven tot 2023, maar de echte overgang naar een energiehuishouding op duurzame basis zal daarna plaatsvinden. Als we de ambities voor 2050 als uitgangspunt nemen, staan we nu voor belangrijke keuzes. Maar wat valt er te kiezen? En welke argumenten zijn hierbij van belang? Met het Forum willen we de meest fundamentele keuzes inzichtelijk maken en hierdoor structuur aanbrengen in het gesprek over tal van vraagstukken die nu los van elkaar lijken te spelen, van kolencentrales tot gaswinning. Bovendien willen we laten zien wat hierbij de belangrijkste overwegingen zijn, de argumenten voor of tegen de ene of de andere route.

Waarom dit initiatief?

Het Forum is ontstaan uit een unieke samenwerking van negen partijen die actief zijn in de energiesector: ECN, Eneco, Gasunie, Greenchoice, Havenbedrijf Rotterdam, Pure Energie, Stedin, Triodos Bank en Uniper. Zij verschillen onderling sterk in hun positie en belangen, maar delen de overtuiging dat heldere keuzes helpen vaart te maken met de energietransitie in Nederland. En dat we daarbij iets te kiezen hebben. Met dit initiatief dragen zij bij aan het publieke debat over uitdagingen rond de transitie en de besluitvorming hierover. Zodat politici, beleidsmakers, bedrijfsstrategen en betrokken burgers hun eigen oordeel over spelregels voor de energietransitie verder kunnen aanscherpen.

Hoe hebben we dit aangepakt?

Binnen het Forum Energietransitie hebben we op hoofdlijnen drie inhoudelijke stappen doorlopen: analyse (1), routes uitdenken (2) en argumentatie (3). In stap één, de analyse, hebben we belangrijke kenmerken van de huidige energievoorziening op een rij gezet. Wat is de basis van waaruit we vertrekken bij het nadenken over de energietransitie?

In stap twee analyseerden we de grote keuzes voor Nederland in de energietransitie. Vanuit deze analyse gebruiken we twee fundamentele keuzes als assen om te komen tot vier routes. Uitgangspunt was hierbij om de routes duidelijk uiteen te laten lopen; om analytisch scherp te krijgen wat de verschillen zijn. Ten slotte werkten we de routes verder uit door te beschrijven hoe de gemaakte keuzes richting 2050 per route uitpakken, bijvoorbeeld voor de energiebronnen die we gebruiken of wat er gebeurt met het energiegebruik in de transportsector of de industrie.

In stap drie hebben we deze vier uiteenlopende routes beargumenteerd. De vraag is steeds: wat zijn voor Nederland argumenten voor en tegen route X bij het doorlopen van de energietransitie? Hiervoor hebben tientallen deskundigen meegedacht om de volle breedte van argumenten in kaart te brengen. Deze deskundigen kwamen uit heel diverse organisaties: natuur- en milieuorganisaties, gebruikers, bedrijven die actief zijn in energieopwekking, beleidsmakers van verschillende ministeries en provincies en kennisinstellingen.

Wat is het resultaat?

De resultaten zijn samengebracht in de interactieve Denkhulp Energietransitie: www.transitieroutes.nl. Deze bestaat uit drie hoofdonderdelen: (1) de beschrijving van de huidige energievoorziening, (2) de vier transitieroutes met hun argumentatie en (3) een stellingwijzer die gebruikers zelf in staat stelt te zien hoe hun opvattingen zich verhouden tot de vier transitieroutes.

De vier transitieroutes vormen het hoofdresultaat. Zij onderscheiden zich vanuit twee basiskeuzes over aansturing en lastenverdeling: gaan we sturen op minder CO2 of op energiebesparing en hernieuwbare opwekking? En gaan we de kosten collectief delen of gaat iedereen individueel betalen? Hieruit volgen vier ‘transitieroutes’ waarachter een eigen transitiewereld schuilgaat met argumenten voor en tegen.

In de route ‘Ik doe het zelf’ ontstaat maximale marktwerking. Huishoudens en bedrijven zoeken via de markt naar de meest betaalbare energieoplossing die beschikbaar is binnen de CO2-grenzen die de overheid stelt.

In de route ‘Wij doen het samen’ steunt de overheid huishoudens en bedrijven met het terugdringen van CO2-uitstoot met subsidies voor collectieve infrastructuur, onderzoek en CO2-vrije productie.

In de route ‘Wij doen het zó’ neemt de overheid een krachtige regierol en stuurt zij huishoudens en bedrijven met een mix van subsidies, verplichtingen en aanleg van collectieve infrastructuur.

In de route ‘Ik ga mee’ dwingt de overheid doelen voor besparing en hernieuwbare energie af, maar legt zij de verantwoordelijkheid voor uitvoering en kosten bij huishoudens en bedrijven.

Presentatie transitieroutes

Op 23 augustus 2016 werden de resultaten van het Forum Energietransitie aangeboden aan het ministerie van Economische Zaken, via Meindert Smallenbroek. 

undefined

Lees meer over de presentatie. Bekijk ook het persbericht, en artikelen die over www.transitieroutes.nl verschenen op Flux en Energeia

Meer weten over dit project?

Neem contact op met Bas Ebskamp, Senior kaartenmaker energie en klimaat

Bas Ebskamp - Senior Energie en Klimaat bas@argumentenfabriek.nl +31 20 412 4001