Stevig rekenwerk voor weloverwogen besluitvorming

Klanten in staat stellen om op basis van stevig rekenwerk betere besluiten te nemen. Dat is het doel van Rekenwerk, de kwantitatieve tak van De Argumentenfabriek.

Sinds augustus 2019 heeft de fabriek een team wetenschappers in huis om onze klanten te helpen met kwantitatieve analyses. Deze kwantitatief onderzoekers combineren het uitstekende rekenwerk met de klare taal, fraaie vormgeving en visualisaties die van oudsher het handelsmerk zijn van de fabriek.

De Rekenwerkkaart geeft een overzicht.

 

De zeven producten van Rekenwerk

Rekenwerk helpt klanten met complexe kwantitatieve vraagstukken. We onderzoeken of beleid echt werkt, wat de maatschappelijke baten en kosten zijn van beleid of beleidsopties, het verhaal achter de data en nog veel meer. We zetten onze diensten hier voor je op een rij, zodat jij weet wat je aan ons hebt.

Beleidsevaluatie

Heeft jouw organisatie zicht op de effectiviteit van haar beleid? Wil je weten voor wie en in welke omstandigheden beleid werkt? Rekenwerk brengt de effecten van beleid in kaart op basis van data en wetenschappelijke literatuur. Dit levert een feitelijke onderbouwing op waarmee jij je beleid kunt verantwoorden of verbeteren.

Ook een verzameling van samenhangend beleid kunnen we evalueren. Bijvoorbeeld in de vorm van een beleidsdoorlichting. In opdracht van het ministerie van SZW lichtten we Artikel 1 van de Begroting SZW in de periode 2012-2019 door. We brachten in kaart wat er bekend is over de doelrealisatie, doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid onder dit artikel. [Zie hier]

Toegepast literatuuronderzoek

Uit wetenschappelijk onderzoek kunnen we veel leren. Het roept ook vragen op. Hoe ga je om met verschillende uitkomsten? Wat betekenen de resultaten van onderzoek voor jouw praktische vraag? Rekenwerk vertaalt wetenschappelijke resultaten naar bruikbare inzichten. Naast onze eigen kennis en literatuuronderzoek, benutten we de kennis van experts via denksessies. Conclusies vatten we helder samen, bijvoorbeeld in een onderzoeksrapport of denkkader.

Zo maken we in opdracht van de VSNU een Argumentenkaart over het bindend studieadvies (BSA) met een overzicht van argumenten die gebruikt worden in het debat. Daarbij geven we weer hoe de argumenten door onderzoek zijn onderbouwd. Wat kunnen we concluderen over de effecten van het BSA? En welke waarde kunnen we, gezien de kwaliteit van het onderzoek, aan deze conclusies toekennen? De beschikbare onderzoeken helpen bij het onderbouwen en het beoordelen van de argumenten.

Beleidseffecten vooraf inschatten

Soms weet je van te voren niet hoe een keuze uitpakt. Dan kan het verstandig zijn om de effecten van deze keuze vooraf te laten doorrekenen. Rekenwerk brengt de effecten van beleidsopties in kaart. Dit doen we door de verwachte grootte van effecten te berekenen en/of door de onzekerheid over effecten in kaart te brengen. Dit geeft houvast. Zo kun je bewuster kiezen voor beleid dat je dichter bij je doelen brengt.

In projecten voor de gemeenten Den Haag, Groningen en Zaanstad, schatten we de reikwijdte en slagingskansen van verschillende soorten interventies op wijkniveau. Hiervoor combineren we gemeentelijke informatie met wetenschappelijke inzichten. Op basis van de resultaten rekenen we de te verwachten (maatschappelijke) baten door. [Zie hier]

Maatschappelijke kosten-batenanalyse

Soms moet je keuzes maken die wat opleveren, maar ook wat kosten. Wegen de baten op tegen de kosten? Een (maatschappelijke) kosten-batenanalyse geeft een systematisch antwoord op deze vraag. Zodat je weet of een keuze de maatschappij verder helpt, of dat je beter een andere keuze kunt maken.

Bij een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) worden alle effecten meegenomen. Voor jouw organisatie én voor de maatschappij. Het is dus breder dan een effectenanalyse. In een MKBA volgen we de gevestigde kwaliteitsrichtlijnen, waardoor je verzekerd bent van de beste kwaliteit. MKBA’s van Rekenwerk onderscheiden zich door overzicht en inzicht, in een fraaie vormgeving.

Voor het ministerie van Defensie onderzoeken we opties voor verduurzaming. We berekenen alle relevante kosten en baten, en verzorgen een helder overzicht van de maatschappelijk rendementen van deze opties.

Dataverhaal

Er is meer informatie beschikbaar dan ooit. Het kan lastig zijn om relevante van irrelevante informatie te scheiden en de betekenis van cijfers te duiden. Rekenwerk haalt het verhaal uit de data. We beschrijven cijfermateriaal op een heldere wijze en bieden inzicht. Dat schept overzicht en maakt feitelijke informatie voor een breed publiek toegankelijk.

Zo geven we in opdracht van VGZ een cijfermatig beeld van ontwikkelingen van de langdurige zorg in Nederland. Dit doen we zowel voor de gerealiseerde ontwikkelingen sinds de introductie van de Wet langdurige zorg in 2015 als voor de verwachte toekomstige ontwikkelen. Ook plaatsen we de langdurige zorg in Nederland in internationaal perspectief. Eerder maakten we een soortgelijk dataverhaal over de zorgverzekeringswet. [Zie hier]

Scenario-analyse met kwantitatieve onderbouwing

Ben je benieuwd wat huidige trends voor jouw organisatie betekenen op de korte of lange termijn? Zijn er externe factoren die je activiteiten in de toekomst onzeker maken, zoals veranderende wetgeving of vraagschommelingen? Rekenwerk denkt en rekent verschillende scenario’s door. We brengen het effect en de onzekerheid van deze factoren kwantiatief in kaart. Zo krijg je grip op de toekomst.

In opdracht van Bouwend NL stelt de Argumentenfabriek bijvoorbeeld vier scenario’s van mobiliteit in 2030 op. Voor elk van deze scenario’s zijn de ontwikkeling van acht trends kwantitatief voorspeld. Zo worden ontwikkelingen, onzekerheden en uitdagingen in beeld gebracht.

Workshops en presentaties

Tijdens een workshop of presentatie van Rekenwerk brengen we complexe problemen terug tot de kern. Dit doen we door middel van toegankelijke en visueel aantrekkelijke presentaties, waarin informatie feitelijk en overzichtelijk wordt gepresenteerd. De inhoud stemmen we van tevoren zorgvuldig met je af. Voor workshops werken we nauw samen met de Denkacademie, zodat de opgedane inhoudelijke kennis direct kan worden toegepast met denkgereedschap.

Zo gaf Daniël van Vuuren presentaties in opdracht van ABN Amro, Bouwinvest, Bouwend Nederland, VGZ, het College Dordrecht, de raad Dordrecht en de raad Schiedam.

Ben je nieuwsgierig naar meer voorbeeldwerk? Vind hier een overzicht van al onze projecten.

 

Wetenschappelijke kwaliteit

De dienst Rekenwerk staat onder leiding van prof. dr. Daniël van Vuuren. Het team bevat (gepromoveerde) onderzoekers uit verschillende disciplines. 

Wil je meer informatie over de ervaring van onze onderzoekers? Vind hier onze cv's.

Met wie kan ik contact opnemen?

(prof. dr.) Daniël van Vuuren – Chef Rekenwerk

Cijfers geven richting. Complexe problemen bestaan uit meerdere onderdelen, waarvan op voorhand niet bekend is welke meer of minder relevant zijn. Dat vereist onderzoek op basis van data, ofwel Rekenwerk. Helder denken lukt nóg beter als je in het woud van argumenten het kaf van het koren kunt scheiden.

(dr.) Daan Ooms – Kwantitatief onderzoeker Rekenwerk

De groeiende stroom aan gegevens maakt dat we steeds meer kunnen weten. Gegevens groeien in volume, maar ook in het aantal verschijningsvormen. Dit maakt kwantitatief onderzoek complexer en daarmee, voor Rekenwerk, leuker. Onderdeel van ons plezier is dat de resultaten van Rekenwerk eenvoudig worden gepresenteerd. Op deze manier kunnen we optimale ondersteuning bieden bij uiteenlopende vraagstukken.

(dr.) Sanne Roessingh – Kwantitatief onderzoeker Rekenwerk

Zoals alle Fabriekers wil ik onze klanten helpen om helder te denken over de problemen die ze hebben. Als kwantitatief onderzoeker doe ik dit door inzicht te bieden in de beschikbare data. Soms zijn dit gegevens die de klant zelf heeft verzameld, soms zijn het openbare statistieken of literatuur. In alle gevallen vormen de cijfers - een weerspiegeling van de echte wereld - het verhaal achter de verschillende argumenten. Beter begrip van de cijfers geeft de argumenten kleur en helpt zo te komen tot weloverwogen besluiten.

Abel d’Ailly - Kwantitatief onderzoeker Rekenwerk

Beleid gaat over het maken van keuzes. Ik geloof niet dat je met economisch onderzoek een objectieve conclusie kan trekken over wat de juiste keuze is. Wel kan het ons inzicht geven in wat de relevante afwegingen zijn. Hierbij is data van steeds groter belang. Heldere inzichten trekken uit data is echter best uitdagend. Gelukkig zijn we daar bij Rekenwerk goed in. Als ondersteuning aan het team wil ik klanten helpen hun data nuttig te gebruiken, zodat ze betere beslissingen kunnen nemen.

Projecten

Hieronder een overzicht van de projecten van Rekenwerk.

Ex-ante impactanalyse 'Voedseleducatie'

We berekenen te verwachten effecten van voedseleducatie op scholen. We rekenen aan maatregelen in het programma Food van de gemeente Ede, zoals een groen schoolplein, een moestuin op school en gezonde schoollunches. Wetenschappelijke inzichten over de gevolgen van voedseleducatie voor lichamelijke en mentale gezondheid en schoolprestaties vertalen we naar de reikwijdte en slagingskansen van voedseleducatie op scholen in de gemeente. Verwachte oplevering: oktober 2021. Opdrachtgever: gemeente Ede. 

Boek ‘Naar een lerende infrastructuur voor de arbeidsmarkt’

Hoe kunnen we de infrastructuur van de Nederlandse arbeidsmarkt verbeteren? We verkennen drie routes. Publicatie: juni 2021. Opdrachtgever: ABU. [zie hier]

Argumentenkaart ‘Bindend studieadvies’

Wat zijn argumenten voor en tegen het bindend studieadvies (BSA)? Op welke effecten van het BSA zijn deze argumenten gestoeld? En hoe is de kwaliteit van de onderbouwing voor deze effecten? In dit project combineren we denksessies met deskundigen en literatuuronderzoek. Verwachte oplevering: juli 2021. Opdrachtgever: VSNU.

Tabletboek ‘De Wet langdurige zorg in perspectief’

We presenteren feiten en cijfers over trends in de langdurige zorg en vergelijken de Nederlandse Wlz met buitenlandse evenknieën. Verwachte oplevering: juli 2021. Opdrachtgever: VGZ.

Boek 'Voorwaarden voor overheidssteun'

Als de overheid steun verleent aan bedrijven, dan kunnen daar voorwaarden aan worden verbonden - bijvoorbeeld op milieugebied of de beloning van het management. We analyseren de voor- en nadelen van zulke voorwaarden. Publicatie: juni 2021. Opdrachtgever: ministerie van EZK.

Informatiekaart ‘Essential use of persistent chemicals’

Aan welke maatschappelijke doelen moet het gebruikt van persistente stoffen bijdragen om te kwalificeren als essentieel gebruik? Aan de hand van denksessies met een brede groep deskundigen brengen we in kaart hoe belanghebbenden deze vraag beantwoorden. Oplevering: mei 2021. Opdrachtgever: RIVM.

Informatiekaart ‘Porositeit van het minimumloon’

Dit project gaat over de ‘hardheid’ van het minimumloon. We brengen in kaart wat voor- en nadelen zijn van een harde ondergrens. We baseren ons op de belangrijkste resultaten uit de wetenschappelijke literatuur. Verwachte oplevering: najaar 2021. Opdrachtgever: Inspectie SZW.

Informatiekaart ‘Europese arbeidsmigratie en de Nederlandse arbeidsmarkt’

We presenteren voor- en nadelen van Europese arbeidsmigratie voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Op basis van literatuuronderzoek brengen we in kaart welke mechanismen bij grote arbeidsaanbodschokken relevant zijn voor Nederland. Verwachte oplevering: juli 2021. Opdrachtgever: Inspectie SZW.

Advies ‘Duurzaam versterken van de economie in Alphen aan den Rijn’ 

Met belanghebbenden en experts inventariseren we hoe Alphen aan den Rijn de economie kan versterken en wat nodig is vanuit de ‘triple helix’ om projecten te realiseren. Deze informatie dient als basis voor het advies dat de Economic Development Board Alphen aan den Rijn uitbrengt aan het college van burgemeester en wethouders. Oplevering: februari 2021. Opdrachtgever: EDBA. [zie hier]

Ex-ante impactanalyse 'Gebiedsgerichte aanpak Leefbaarheid en Veiligheid'

In dit project ondersteunen we de gemeenten Den Haag, Groningen en Zaanstad bij de inschatting van effecten van een programma van maatregelen voor stedelijke ontwikkelingsgebieden. In samenwerking met de gemeenten bepalen we, op basis van informatie van de gemeente en wetenschappelijke inzichten, de reikwijdte en slagingskansen van verschillende soorten interventies op wijkniveau. Oplevering: januari 2021. Opdrachtgever: de individuele gemeenten en het ministerie van BZK. [zie hier]

Kaartenboek ‘MKBA Verduurzamingsopgave Defensie’

We verzorgen een helder overzicht van de maatschappelijke kosten en baten van opties voor het verduurzamen van de activiteiten van Defensie. Oplevering: december 2020. Opdrachtgever: ministerie van Defensie.

Boek 'Beleidsdoorlichting Artikel 1 van de Begroting SZW'

We beoordelen op verzoek van de Tweede Kamer of de doelen van het artikel in de periode 2012-2019 zijn bereikt en of dat op een efficiënte manier plaatsvond. Publicatie: november 2020. Opdrachtgever: ministerie van SZW. Uitvoering samen met Epsilon Research. [zie hier]

Tabletboek 'De zorgverzekeringswet in perspectief'

We blikken terug op 13 jaar ZVW: hoe hebben de uitgaven zich ontwikkeld en waar hangt dat mee samen? Oplevering: maart 2020. Opdrachtgever: VGZ. [zie hier]

Tabletboek 'Onderwijsstromen in beeld'

We verzorgen een overzichtelijke presentatie van de stromen door het Nederlandse onderwijsstelsel, met een nadruk op het mbo. Oplevering: maart 2020. Opdrachtgever: ministerie van OCW. [zie hier]

Workshop 'Helder denken en voorspellen'

De datamogelijkheden zijn schier eindeloos. Kun je alleen op basis daarvan goede voorspellingen maken? Of is er meer nodig? Onder andere deze vraag behandelden we in deze ééndaagse workshop. De Masterclass "Forecasting pitfalls" was daar een belangrijk onderdeel van. Oplevering: februari 2020. Opdrachtgever: Bouwinvest.

Denkkader 'Beleid voor stedelijke economische groei'

We formuleren een leidraad voor verstandige investeringen met het geld dat verkregen wordt uit de verkoop van Eneco-aandelen. Oplevering: december 2019. Opdrachtgever: Gemeente Dordrecht. [zie hier]

Presentatie 'Duurzame inzetbaarheid: er is nog veel te leren'

De potentiële baten van investeringen in duurzame inzetbaarheid zijn heel hoog, maar helaas weten we nog weinig over de beste vormgeving. Deze presentatie werd verzorgd op het congres "Betere bedrijfsresultaten door duurzame inzetbaarheid". Oplevering: november 2019. Opdrachtgever: Bouwend Nederland. [zie hier]

Presentatie 'Economische voorspellingen komen nooit uit: hoe erg is dat?'

Het is niet eenvoudig om goede economische voorspellingen te maken in tijden van grote onzekerheid. Hoe gaan we daar het meest verstandig mee om? Deze presentatie werd verzorgd op het Horwath HTL event. Oplevering: september 2019. Opdrachtgever: ABN Amro. [zie hier]